vườn xưa hoa cúc vẫn vàng - yến du * thơ

Cúc vẫn vàng trong vườn xưa anh nhỉ
Sao tình yêu rêu đã phủ xanh rồi
Bàn tay giờ thức ngủ cũng đơn côi
Ngắt nỗi nhớ nghe tim mình nghẹn thở
.
Mùa đến mùa đi kỷ niệm hoài trăn trở
Dẫu vườn xưa hoa cúc vẫn nở vàng
Lối cũ chim về hót tiếng hoang mang
Ngơ ngác gió tự thú buồn câm lặng
.
Em muốn níu những hoàng hôn xa vắng
Khép mở hẹn hò chưa kịp lãng quên
Anh mang theo nụ hôn đi và đến
Quên mất vườn xưa cúc nở thật vàng…

lạ lùng chú chuột chắp tay vái lạy Phật lia lịa!

Chú chuột không màng quan tâm đến những gì đang diễn ra xung quanh mình mà chỉ “hướng về cửa Phật” và… chắp tay vái lạy lia lịa như muốn sám hối một điều gì!

Mới đây, tại Thiền viện Trúc lâm Giác Tâm (hay còn gọi là chùa Cái Bầu, thuộc xã Hạ Long, huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh) bỗng xuất hiện một chú chuột nhắt kỳ lạ không biết từ đâu đến rồi chạy vào sân chùa, đứng thẳng người trên hai chân sau, hướng mặt vào cửa nhà chùa và chắp tay vái lạy Phật lia lịa.

Những người chứng kiến sự việc không khỏi ngạc nhiên và “ngưỡng mộ” hành động quái lạ nhưng cũng khá thú vị của chú chuột “đắc đạo” này. Người ta thử lấy một quả táo đặt bên cạnh, nhưng chú chuột vẫn “đoạn tuyệt” và “nói không với táo” mà chỉ biết chắp tay vái lạy liên tục.
Theo một số người cho biết, chú chuột kỳ lạ này rất dạn, không biết sợ như những con chuột bình thường khác. Khi có người, chó, thậm chí cả mèo đến gần nhưng chú vẫn tỏ ra “bình thản” và cứ chắp tay lạy, lạy và lạy trong lúc tiếng tụng kinh niệm Phật ở chùa vang lên.
Được biết, Thiền viện Trúc lâm Giác Tâm được xây dựng trên nền chùa Phúc Linh Tự có từ thời Trần, cách đây hơn 700 năm. Sự việc kỳ lạ trên chưa từng xảy ra hoặc chưa từng được phát hiện trong lịch sử của ngôi chùa này.

-------------

* nguồn: laodong

thơ tặng những người cùng khổ xa quê – hồ ngạc ngữ * thơ

Cơn rét thấm vào nỗi nhớ
Mênh mang sương khói quê người
Cuối năm, những người cùng khổ
Giật mình, nghe tiếng tàu khuya

Cuối năm, như gương mặt mẹ
Hằn sâu những vết ruộng đồng
Thương quả ngô chưa vàng bẹ
Thương mùa lúa mới chớm đòng
 
Cuối năm, những người nhặt rác
Tháng ngày nhặt nỗi long đong
Nhiều khi đi trong phố chợ
Như đi vào cõi mênh mông
 
Cuối năm, những cô gái trẻ
Thơ ngây đã vội đứng đường
Sương gió nhuộm vàng mái tóc
Môi cười đỏ bóng hoàng hôn
 
Cuối năm, những lòng chùng lại
Biết mình còn một quê hương
Có bóng mẹ già mong đợi
Tiếng còi tàu vọng trong sương...

----------------

* nguồn: huongxua.org

 

bài chủ nhật số 15 - nguyễn đăng trình *thơ

khuyết tròn tròn khuyết đời trăng

một đằng mơn mởn một đằng hẩm hiu

ả chim chím nụ nguyên tiêu

o sùi sụt nét buồn thiu năm tàn

nàng rằm tháng tám xênh xang

cô đầu đông mặt mếu ràn rụa mưa

ngàn sau ngược mắt ngàn xưa

oái oăm trời đất cợt đùa mãi chăng

lẽ đâu cũng nguyệt cũng hằng

tội chi tội dữ phận trăng trái mùa!…

bùi giáng & kim cương: chuyện tình không bao giờ tiết lộ * huỳnh văn yên

Cõi đời một kiếp yêu em
Dẫu là bỏ cuộc, mộng tìm dáng xưa 

 Bùi Giáng (1926-1998): là nhà thơ, dịch giả và là nhà nghiên cứu văn học của Việt Nam. Các bút danh khác của ông là: Trung niên thi sĩ, Thi sĩ đười ươi, Brigitte Giáng, Giáng Monroe, Bùi Bán Dùi, Bùi Bàn Dúi, Bùi Tồn Lưu, Bùi Tồn Lê, Bùi Bê Bối, Bùi Văn Chiêu Lỳ…

Ông nổi tiếng từ năm 1962 với tập thơ Mưa Nguồn.

Kỳ nữ Kim Cương: chiếm một vị trí đặc biệt trong cuộc đời, trong tâm hồn và trong sáng tác của Bùi Giáng. Trong tâm hồn ông, Kim Cương là “đệ nhất mỹ nhân” trong thiên hạ. Ông yêu Kim Cương bằng một tình yêu lạ lùng nhất thế gian. Chỉ có thể nói đó là một tình yêu bất tử. Đã có rất nhiều giai thoại xung quanh mối tình kỳ bí này.

Đối với Kim Cương, tuy là mối tình đơn phương từ phía Bùi Giáng, nhưng nữ nghệ sĩ này đã rất trân trọng tình yêu của ông, một sự trân trọng vô cùng cảm động và hiếm thấy.

Nhiều năm qua, nghệ sĩ Kim Cương có những lý do riêng nên đã không lên tiếng một cách chính thức. Lần đầu tiên, bà tiết lộ với báo chí một số sự thật về thiên tình sử này, vì đã đến lúc bà không còn lý do để tiếp tục im lặng…

 

Có lẽ trong cuộc đời của thi sĩ Bùi Giáng, ngoài chuyện văn chương ra thì chuyện tình đơn phương của ông với Kim Cương là nổi bật nhất, kỳ lạ nhất, và cũng cảm động nhất.

Kim Cương còn giữ rất nhiều bài thơ của ông viết tặng riêng bà, cả hình ảnh nữa, nhưng từ lâu bà từ chối mọi lời yêu cầu của các tờ báo, nhà xuất bản xin được phát hành, đặc biệt sau khi Bùi Giáng qua đời nhiều đơn vị còn đặt vấn đề “mua” những tấm ảnh, tập thơ đó. Bà nói: “Tôi không muốn đem tình cảm của Bùi Giáng ra đánh bóng tên tuổi của mình hoặc làm gì đó có dấu ấn kinh doanh. Dù tôi không yêu ông, nhưng tôi trân trọng tình yêu của ông. Tuy nhiên, bây giờ sau loạt bài của báo TN, tôi thấy đây không còn là chuyện riêng tư nữa, mà Bùi Giáng là một sự kiện văn học chung và nếu không lên tiếng thì có những thêu dệt không đẹp cho Bùi Giáng, vì vậy tôi chỉ muốn nói rõ một vài sự thật để người ta hiểu ông đúng hơn”.

Kim Cương biết Bùi Giáng lúc bà khoảng 19 tuổi, còn theo đoàn cải lương của má Bảy Nam nhưng Kim Cương đã được mệnh danh là “kỳ nữ”. Thật ra, ông chú ý đến bà trong một đám cưới của đôi bạn Hạnh – Thùy. Sau đám cưới, một hôm Thùy bảo Kim Cương: “Có một ông giáo sư Đại học Văn khoa, đi học ở Đức về, ái mộ chị lắm, muốn đến nhà thăm chị”.

Kim Cương trả lời: “Ừ, thì mời ổng tới”.

Hóa ra là Bùi Giáng, lúc ấy đang dạy học, cũng áo quần tươm tất chứ chưa có “điên điên” như sau này. Bùi Giáng lui tới, mời Kim Cương lên xe đạp ông chở đi chơi, rồi cả cầu hôn, nhưng bà đều né tránh. Bởi sau vài lần tiếp xúc, bà thấy ở ông toát lên cái gì đó “kỳ kỳ”, bất bình thường, nên bà sợ. Đeo đuổi mãi không được, Bùi Giáng thở dài nói: “Thôi, chắc cô không ưng tôi vì tôi lớn tuổi hơn cô (Bùi Giáng lớn hơn Kim Cương mười mấy tuổi), vậy cô hứa với tôi là sẽ ưng thằng cháu của tôi nhé. Nó trẻ, lại đẹp trai, học giỏi”. Kim Cương ngần ngừ: “Thưa anh, chuyện tình cảm đâu có nói trước được. Tôi không dám hứa hẹn gì đâu, để chừng nào gặp nhau hẵng tính…”. Ý bà muốn hoãn binh. Nhưng Bùi Giáng đã đùng đùng dắt cháu tới.

Trời ơi, hóa ra đó là thằng nhỏ mới… 8 tuổi. Kim Cương hết hồn. Thôi rồi! Ổng đúng là không bình thường!

Từ đó, mỗi năm Bùi Giáng mỗi bệnh nặng hơn. Ông không có vợ con, suốt ngày đi lang thang ngoài đường, hò hét, rồi cứ địa chỉ nhà Kim Cương mà tới. Thằng bé Toro con của Kim Cương lúc ấy khoảng 5 tuổi, thường trố mắt ra nhìn ông, và hỏi: “Mẹ ơi, sao bác này giống cái xe hoa quá?”. Tư duy trẻ con thật ngộ nghĩnh, nhưng lại rất chính xác. Thì trên người Bùi Giáng có đủ thứ: nào hộp lon treo lủng lẳng, nào lá cờ giắt sau lưng, nào nhánh cây, vòng hoa trên đầu… cả một nải chuối đeo thường xuyên trên cổ. Không mở cửa cho ông vào là ông la hét, đập cửa, chửi um sùm, ném đá nữa, khiến hàng xóm náo động. Nhưng riết rồi quen, mỗi lần ông tới nhà Kim Cương ai nấy đều cười. Má Bảy Nam ở trên lầu chỉ cần nghe la rùm beng, đập cửa ầm ầm, là hỏi: “Bùi Giáng phải không?”.

Nhiều lần ông say khướt, nằm ịch xuống gốc cây trước nhà Kim Cương, mọi người phải khiêng vào. Bà lắc đầu: “Sợ ổng chết. Tướng tá vầy có thể chết bất cứ lúc nào. Nhưng khiêng vô rồi cũng sợ rủi ổng chết trong nhà mình. Mà điều, không nỡ bỏ ổng lăn lóc ngoài đường, thấy tội quá”.

Nhưng điều hay nhất là mỗi khi vô nhà Kim Cương ông lại sáng tác thơ để tặng bà. Tiện tay xé bất cứ tờ giấy, tờ lịch nào là ông viết ào vô đó. Nguồn thơ yêu cứ tuôn trào như suối, không vơi cạn theo năm tháng. Về sau, khi ông “quậy” quá thì Kim Cương nghĩ ra cách, không mở cửa, mà lòn một cuốn sổ ra khe cửa cho ông viết thơ. Ông hí hoáy một hồi, rồi vui vẻ bước đi.

Suốt 40 năm, cả chục cuốn sổ tay đã đầy ắp chữ của ông, chỉ riêng tặng “Nương tử Kim Cương”. Bà trân trọng gìn giữ trong ngăn tủ. Những vần thơ yêu với nét chữ ngả nghiêng chệnh choạng nhưng hồn nhiên say đắm lạ kỳ.

Kính thưa nương tử Kim Cương
Tấm lòng rộng mở phi thường bấy nay
Ngàn năm điêu đứng đọa đày
Thiên thu sử lịch cau mày về sau
Thưa em đời mộng dạt dào
Tình yêu vô tận yêu đào vô biên
Kể từ tao ngộ đầu tiên
Kim Cương vô tận, thuyền quyên vô cùng
Bốn mươi năm đã lẫy lừng
Âm thầm tưởng niệm lạ lùng giai nhân
Trái tim thiết thạch vô ngần
Từ tam thu tới tử phần hôm nay
Kể từ sử lịch xa xuôi
Bất ngờ một bận bùi ngùi yêu em
Lang thang vạn dặm độc hành
Cẩm nang bỏ cuộc đời mình trao em.

“Quyền lực” của Kim Cương đối với Bùi Giáng

Phải nói là Kim Cương có “quyền lực” rất lớn đối với Bùi Giáng. Cứ nghe tên bà là ông trở lại ngoan ngoãn như một đứa trẻ con. Một lần, ông làm “chim bay cò bay” giữa phố, gây ách tắc giao thông, công an tới lôi ông vào cũng không được. Tình cờ có ông nhà báo trông thấy, thế là anh ta rỉ tai ông: “Kim Cương nhắn ông tới nhà kìa!”. Lập tức ông riu ríu đi theo nhà báo.

Ông còn “ái mộ” bà theo kiểu “kinh khủng” của ông. Người ta ái mộ thì xin chữ ký, xin hình, còn ông thì xin… quần. Ông tới nhà nằng nặc đòi bà cho ông cái quần. Bà lấy quần của cậu Toro nay đã lớn cỡ ông mặc vừa. Ông giãy nảy không chịu, đòi cái quần của Kim Cương mới được. Bà bực quá, đưa thiệt. Lập tức ông mặc vô và rồi không chịu thay ra. Tắm xong, mặc lại. Tỉnh bơ.

Và sau này khi ông ở nhờ nhà anh Hoài – cháu gọi ông bằng bác họ – tại Gò Vấp, thì cũng chỉ Kim Cương là người phụ nữ duy nhất được ông cho phép bước vào nhà. Nhiều lần, các bạn thơ nữ có ghé thăm ông, nhưng vừa mới nghe cháu vô báo tin là ông đã la hét om sòm, đuổi họ như đuổi tà: “Chỉ có tiên nữ Kim Cương mới được bước tới đây. Đi ra! Đi ra hết!”.

Nghệ sĩ Kim Cương nói: “Tôi rất trân trọng tài năng của ông, nhưng phải nói thật là ông điên nặng, nhưng là cái điên trí tuệ, nói ra nhiều câu cực kỳ sâu sắc”. Thỉnh thoảng, khi ông hơi tỉnh thì Kim Cương cũng ngồi bàn chuyện thơ văn với ông cho ông vui. Những lúc ấy, ông gọi bà bằng “cô” đàng hoàng chứ không “nương tử”, không “Hằng Nga” gì hết. Nhưng có một lần, ông làm bà hết hồn. Hai người bàn luận đến Kiều, bà đọc mấy câu lỡ có sai một chút, ông liền đập bàn, la hét, nhảy dựng lên: “Tại sao Kiều mà cô nói sai như vậy? Câu vậy mà cô nói là của Kiều hả?”. Thấy ông trợn mắt giận dữ, bà cứ ngỡ ông sắp bóp cổ mình tới nơi. Bà quên mất rằng ông cũng yêu Kiều say đắm như yêu bà.

Có một chuyện nhỏ, nhưng cảm động. Kim Cương nói rằng Bùi Giáng có đóng phim gì nữa đó, chắc đóng vai phụ nho nhỏ thôi. Kim Cương nhớ khi ông lãnh tiền thù lao, liền mua hai trái xoài đem tới cho bà. Rất dễ thương.

Kim Cương bùi ngùi nhớ lại: “Suốt 40 năm, ông đối với tôi như một người yêu đơn phương, thì ngược lại, tôi đối với ông như chỗ dựa tinh thần, bất cứ lúc nào nghe ông đau ốm hay bị công an bắt, bị người ta đánh là tôi có mặt”. Bởi đơn giản, trong đầu Bùi Giáng chỉ có một số điện thoại duy nhất, một địa chỉ duy nhất, đó là địa chỉ và số điện thoại của Kim Cương. Nhiều lần ông đứng giữa đường dang tay la hét, làm kẹt xe, công an tới bắt, hỏi cách gì ông cũng chỉ nói một câu: “Người thân cuả tôi là Kim Cương, ở số… Hoàng Diệu, điện thoại 844…”. Thế là công an réo gọi Kim Cương. Bà đi lãnh ông ra. Chuyện đó xảy ra không biết bao nhiêu lần. Có khi ông bị té, bị thương, người ta chở vô bệnh viện, ông cũng chỉ “khai báo” y như vậy.

Bệnh viện lại réo bà. Bà lại đến. Hoặc những lúc ông lên cơn, có khi vô quậy cả đám cưới nhà người ta, bị người ta đánh, bà lại đến đưa ông về. Có lần, ông xuất hiện trước nhà bà với tóc tai mặt mũi đầy máu vì mới bị ai đó đánh, bà hoảng hốt gọi xích lô cho ông đi cấp cứu. Ông không chịu: “Chừng nào cô đi với tôi thì tôi mới đi”. Ừ, thì đi. Kim Cương gọi chiếc xích lô chở ông, vừa ngồi xe ông vừa nói vung vít, mặc cho Kim Cương chịu trận.

Và như thường lệ, trong cơn điên điên tỉnh tỉnh, ông lại tiếp tục làm thơ yêu qua cuốn sổ nhỏ nhét vào khe cửa nhà bà:

Yêu nhau từ bấy tới nay
Xiết bao tâm sự từ ngày qua đêm
Thưa em nương tử dịu mềm
Bốn mươi năm lẻ êm đềm vô biên
Đầu tiên tiên nữ Kim Cương
Cuối cùng muôn một phi thường Cương Kim
Cúi đầu bái tạ tình em
Về sau vĩnh viễn êm đềm thương nhau

Làm thơ tiếp tục yêu em
Ồ Kim Cương ạ êm đềm vô song
Kể từ lịch kiếp long đong
Anh điêu tàn tới thong dong bây giờ

Bùi Giáng về ở nhà của anh Hoài vào khoảng năm 1978, thì đến khoảng 1992 đã hơi tỉnh tỉnh. Nhà thơ Trụ Vũ thường ghé chơi với ông. Một lần Trụ Vũ bảo: “Kim Cương hẹn ngày mai lên thăm anh”. Thế là suốt đêm ông không ngủ. Sáng dậy, ông đi tới đi lui, đứng ngồi không yên, và càu nhàu: “Cái thằng Trụ Vũ, chừng nào lên thì lên, nhắn nhe làm chi cho người ta sốt ruột”.

Anh Hoài còn tiết lộ ông phải giả vờ uống một tí rượu để đóng vai “say”, như thế khi Kim Cương lên thăm ông mới có cớ đi ngả nghiêng cho Kim Cương dìu đỡ. Nhưng có lần uống mãi, uống mãi, rồi say thật lúc nào chả biết, khi Kim Cương đến nơi thì ông đã… ngủ khò. Một bữa, Kim Cương đến nhà, tặng ông đóa hoa hồng. Ông sung sướng quá. Kim Cương về rồi, ông hỏi anh Hoài: “Làm sao giữ được hoa tươi mãi hè?”. “Ba ngày là nó héo thôi bác ơi!”. “Trời ơi, của Kim Cương tặng tao, phải giữ hoài chớ bay!”. “Con có cách. Đem hoa trút ngược xuống thì sẽ giữ giùm bác được vài tháng”. Đúng là giữ được vài tháng, đến khi hoa đã khô nát ông mới đành lòng chia tay.

Gần 60 tuổi, ông tới nhà bà với đôi mắt nheo nheo không nhìn thấy rõ. Bà dắt ông đi mua cặp kính lão. Nhưng chỉ một tháng sau, ông xuất hiện với một bên tròng kính bị bể vì người ta đánh. Bà dỗ ngọt: “Tôi mua cho anh kính mới nghen”. Ông lắc đầu: “Thôi cô, nhìn đời bằng một con mắt đủ rồi".

Kể ra, đâu chỉ có Bùi Giáng kiên nhẫn và thủy chung với kỳ nữ Kim Cương, mà chính Kim Cương cũng đã đáp lại mối tình đơn phương của Bùi Giáng một cách chân thành và kiên nhẫn, thủy chung suốt 40 năm, gần giống một người chị, một người mẹ. Cho nên, có người nói với bà: “Chắc kiếp trước Bùi Giáng mắc nợ bà!”. Bà đáp vui trở lại: “Hổng biết ổng mắc nợ tui hay tui mắc nợ ổng!”. Những lúc tỉnh táo, ông nói: “Cô nhơn hậu lắm cô mới chịu nói chuyện với tôi tới giờ này!”. Nhân đó bạn bè hỏi: “Kim Cương có cái gì mà anh thương dữ vậy?”. Ông đáp: “Lúc tôi gặp cô trong đám cưới của Hạnh – Thùy, cô mặc cái áo dài lụa trắng, tôi thấy hào quang tỏa tỏa ra, tới bây giờ vẫn còn tỏa”.

15 ngày trước khi chết, Bùi Giáng đến nhà Kim Cương để lại mấy câu thơ như báo trước điềm chia ly:

Thương yêu có lẽ như là
Nghi ngờ nhau mãi vẫn là Kim Cương
Ta đi đau xiết vui buồn
Một mình ở lại muôn trùng em yêu.

Rồi ông té, chấn thương sọ não, chở vào Bệnh viện Chợ Rẫy. Người đầu tiên gia đình gọi đến là Kim Cương. Kim Cương nói: “Lần đầu tiên tôi thấy Bùi Giáng sạch sẽ. Đầu cạo sạch, không còn mớ tóc bù xù nữa. Và quần áo bệnh viện thì trắng bong. Cho nên tôi nhìn ổng không ra, cứ chạy đôn chạy đáo khắp các phòng tìm ổng”. Những đứa cháu xin bà cho ý kiến. Bà đồng ý để bác sĩ phẫu thuật cho ông dù chỉ còn 1% hy vọng.
Nhưng rồi Bùi Giáng đã ra đi.

Ba lời cảm tạ của Kim Cương

Trước mộ ông trước giờ hạ huyệt, Kim Cương nhẹ nhàng thủ thỉ: “Thưa Bùi Giáng! Đời ông là một đời giang hồ, nhưng mọi người vẫn mến thương ông, chắc ông cũng mãn nguyện rồi. Riêng tôi có 3 điều cảm ơn ông. Thứ nhất, ông đã để lại một sự nghiệp thơ cho đời. Thứ hai, cảm ơn mối tình 40 năm ông dành tặng tôi, tới giờ tôi có thể nói đó là mối tình lớn, ông là người yêu tôi chung thủy nhất, lâu dài nhất. Thứ ba, cảm ơn vì ông đã cho tôi một bài học, rằng dù điên hay tỉnh, giàu hay nghèo, già hay trẻ, trong lòng mỗi người cũng phải có một mối tình để sống”.

Nhưng chắc gì Bùi Giáng đã chịu xa lìa Kim Cương. Ông còn một lời nhắn nhủ viết trong cuốn sổ tay tại nhà Kim Cương:

“Kiếp sau gặp lại nhau, anh Bùi Giáng chỉ mong được Kim Cương chấp thuận cho phép anh Bùi được làm đầy tớ trung thành tuyệt đối của Kim Cương”.

Và:

Vô ngần tao ngộ đầu tiên
Em bao giờ biết anh phiền ưu sao
Yêu em từ những kiếp nào
Về sau cũng niệm nguyên màu ban sơ.

--------------------

* nguồn: internet

giải thưởng văn chương: món quà không dễ xơi

Nhạc sĩ Trần Tiến khi làm giám khảo một cuộc thi trên truyền hình đã phát biểu với báo giới: “Mình làm giám khảo chấm thí sinh còn khán giả thì đang chấm điểm mình”. Với một giải thưởng văn chương, người đọc sẽ chấm điểm ban giám khảo của giải thưởng đó. Hội đồng giám khảo của Hội Nhà văn Hà Nội gồm những ai thì báo chí đã nhiều lần nêu tên từng vị, mà tên vị nào cũng có thể đảm bảo uy tín chuyên môn cho lá phiếu của mình. Hội đồng giám khảo xét giải thưởng Hội Nhà văn TP.HCM, gồm Lê Quang Trang, Trần Văn Tuấn, Hoàng Đình Quang, Dương Trọng Dật, Phạm Sỹ Sáu, đều là chức sắc đứng đầu Hội hoặc các hội đồng chuyên môn của Hội Nhà văn TP.HCM, nhưng ít nhiều chưa tạo được uy tín với công chúng và đồng nghiệp bằng tác phẩm của mình. Điều này có thể khiến cho lá phiếu chấm giải của các vị không có được uy tín cao trong giới cầm bút cũng như độc giả.

Giải thưởng văn chương 2012: “Món quà” không “dễ xơi” 

trần hoàng nhân

Nói tới giải thưởng văn học hàng năm, có thể kể ra ba “chân kiềng”: giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam, giải của Hội Nhà văn Hà Nội và Hội Nhà văn TP.HCM. Thế nhưng không phải cứ đoạt giải của một trong ba hội này là trở thành tác phẩm xuất sắc nhất trong năm. Ngược lại, trong các năm gần đây, người yêu văn chương có vẻ thờ ơ với giải thưởng có tính “chuyên môn cao” của các hội này.

Nhiều người còn cho rằng, giải thưởng hàng năm của các cấp hội nhà văn từ địa phương đến trung ương như những món quà: Ai đến xin thì xét cho, tùy vào mối thân tình của người đi xin với người được quyền cho. Có ý kiến còn khẳng định: Tác giả A. đã “chi cửa trước luồn cửa sau” để được nhận giải của Hội hòng kiếm chút danh với đời. Tạm gác qua những “góc khuất” của các giải thưởng, chỉ xin nêu tính minh bạch và công tâm ở hai giải thưởng Hội Nhà văn Hà Nội và TP.HCM trong năm 2012, vì giải Hội Nhà văn Việt Nam đến phút này chưa công bố.

Công tâm và uy tín

“Công tâm và uy tín” là cụm từ được truyền thông lẫn các nhà văn dành tặng cho giải thưởng Hội Nhà văn Hà Nội hay đúng hơn là dành tặng cho các vị trong Hội đồng giám khảo giải thưởng này. Trong các năm gần đây, từ thời nhà văn Hồ Anh Thái đến nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên làm chủ tịch, Hội Nhà văn Hà Nội luôn tạo ra nhiều dấu ấn khi quyết định trao giải hàng năm. Có người nói đùa mà rất thật rằng, sau khi Hội Nhà văn Hà Nội trao giải thì đến lượt Hội Nhà văn Việt Nam không còn gì để trao nữa, bởi gần như tác phẩm xuất sắc nhất trong năm đã được vinh danh rồi!

Giải thưởng Hội Nhà văn Hà Nội 2012 được Hội đồng giám khảo gồm những nhà thơ, nhà văn, nhà lý luận phê bình, dịch giả uy tín chấm giải đã trao cho tiểu thuyết SBC là săn bắt chuột của Hồ Anh Thái, tập thơ Buổi câu hờ hững - Nguyễn Bình Phương, tập lý luận phê bình Dĩ vãng phía trước - Ngô Thảo, bản dịch của Dương Tường - tiểu thuyết Lolita và giải Thành tựu cho nhà thơ Phùng Cung với tập thơ Xem đêm. Tất cả các tác phẩm tham dự giải thưởng này đều được công khai khi xét giải và các thành viên trong Hội đồng chấm giải đều trình bày quan điểm của mình trước khi bỏ phiếu để chọn ra tác phẩm xứng đáng nhất trong năm.

Ngoài uy tín và sự công tâm của từng thành viên Hội đồng xét giải, giải thưởng Hội Nhà văn Hà Nội còn thể hiện sự dũng cảm khi trao giải dịch thuật cho bản dịch từng gây tranh cãi của Dương Tường. Việc trao giải này thể hiện sự đánh giá sức lao động nghiêm túc của dịch giả, như Dương Tường phát biểu hôm phát giải, rằng ông đã làm việc hai năm miệt vài với Lolita – một cuốn sách rất khó dịch, có sai sót gì là lỗi của trình độ dịch chứ không phải do dịch ẩu.

Sự công tâm và uy tín của các thành viên trong ban giám khảo ở bất cứ một cuộc thi nào sẽ làm nên diện mạo của giải thưởng đó. Giải thưởng Hội Nhà văn Hà Nội đã có được một ban giám khảo như thế nên tất nhiên giải của Hội này được đánh giá cao là điều dễ hiểu.

Bất ngờ xuất sắc sau 5 năm im lặng

Giải thưởng văn học nghệ thuật TP.HCM 5 năm lần thứ nhất do Liên hiệp Các hội văn học nghệ thuật TP.HCM tổ chức vừa được trao cuối tháng 12/2012 dành cho các lĩnh vực: văn học, âm nhạc, kịch, múa... Riêng văn học, hầu hết các tác phẩm văn xuôi đều đoạt giải lần này, với bốn tiểu thuyết: giải Nhất Mùa Hè giá buốt (Văn Lê), giải Nhì Thế giới xô lệch (Bích Ngân), giải Ba Đêm Sài Gòn không ngủ (Trầm Hương), giải Khuyến khích Xuân Lộc (Hoàng Đình Quang). Xem danh sách văn chương đoạt giải 5 năm lần thứ nhất của TP.HCM cứ ngỡ thành phố phương Nam là vùng đất tiểu thuyết.

Thế nhưng, cả bốn tiểu thuyết đoạt giải lại khiến cho người đọc băn khoăn. Bởi cả bốn cuốn tiểu thuyết này, kể từ khi được trình làng đến khi nhận giải 5 năm của TP.HCM dường như không để lại chút dư âm nào trong dư luận. Dư luận ở đây không xét trên phương diện truyền thông mà xét ở các giải thưởng nghề nghiệp trong hành trình đi đến giải 5 năm mà từng cuốn sách nhận được. Vì hàng năm, Hội Nhà văn TP.HCM đều có giải cho những tác phẩm nổi trội nhất trong năm nhưng không hề có tên bốn cuốn tiểu thuyết nói trên. Người yêu văn chương có quyền đặt câu hỏi: Tại sao trong 5 năm qua, cả bốn cuốn tiểu thuyết này không đoạt bất cứ giải thưởng nào của Hội Nhà văn TP.HCM lại “bất ngờ” nhận giải 5 năm của TP.HCM? Có lẽ nào trong 5 năm “im lặng” thì bốn cuốn tiểu này “bỗng dưng… xuất sắc”? Xin nói thêm, giải hàng năm của Hội Nhà văn TP.HCM nằm trong hệ thống giải của Liên hiệp Các hội văn học nghệ thuật TP.HCM.

Mới đây, giải hàng năm của Hội Nhà văn TP.HCM công bố chỉ có hai tập thơ nhận giải và tặng thưởng. Thật kỳ lạ, trong giải thưởng 5 năm của TP.HCM chỉ có toàn tiểu thuyết thì tại sao giải năm 2012 chỉ có vỏn vẹn hai tập thơ? Lẽ nào trong năm nay TP.HCM không có tập văn xuôi hay lý luận phê bình? Điều này khiến người yêu văn chương TP.HCM thắc mắc: Liệu Hội đồng giám khảo Hội Nhà văn TP.HCM có theo dõi đời sống văn chương của thành phố này hay chỉ ngồi chờ tác phẩm đến xin dự giải theo như điều lệ của giải thưởng?

Chấm điểm ban giám khảo

Nhạc sĩ Trần Tiến khi làm giám khảo một cuộc thi trên truyền hình đã phát biểu với báo giới: “Mình làm giám khảo chấm thí sinh còn khán giả thì đang chấm điểm mình”. Với một giải thưởng văn chương, người đọc sẽ chấm điểm ban giám khảo của giải thưởng đó.

Hội đồng giám khảo của Hội Nhà văn Hà Nội gồm những ai thì báo chí đã nhiều lần nêu tên từng vị, mà tên vị nào cũng có thể đảm bảo uy tín chuyên môn cho lá phiếu của mình. Hội đồng giám khảo xét giải thưởng Hội Nhà văn TP.HCM, gồm Lê Quang Trang, Trần Văn Tuấn, Hoàng Đình Quang, Dương Trọng Dật, Phạm Sỹ Sáu, đều là chức sắc đứng đầu Hội hoặc các hội đồng chuyên môn của Hội Nhà văn TP.HCM, nhưng ít nhiều chưa tạo được uy tín với công chúng và đồng nghiệp bằng tác phẩm của mình. Điều này có thể khiến cho lá phiếu chấm giải của các vị không có được uy tín cao trong giới cầm bút cũng như độc giả.

Thêm một điều dễ khiến người ta suy nghĩ trong giải của Hội Nhà văn TP.HCM và giải TP.HCM 5 năm lần thứ 1, phần lớn những người đoạt giải đều có chức trong Hội. Nhà văn Hoàng Đình Quang đang là ủy viên Ban chấp hành kiêm Chủ tịch Hội đồng văn xuôi, Bích Ngân là ủy viên ban chấp hành, Văn Lê là ủy viên Hội đồng thơ, Phan Hoàng nhận giải thưởng Thơ 2012 cũng là ủy viên ban chấp hành kiêm Trưởng ban văn trẻ của Hội này. Năm 2011, Phan Trung Thành nhận tặng thưởng khi đang là Chánh văn phòng của Hội Nhà văn TP.HCM. Việc các nhà văn, nhà thơ đang làm công tác Hội nhận giải của Hội không có gì sai chiếu theo điều lệ giải thưởng nếu tác phẩm của họ thực sự xuất sắc, gây tiếng vang trong dư luận và trong bạn nghề, nhưng thực tế những tác phẩm xuất sắc hoặc xuất chúng như vậy gần như không có.

Bình luận về thực tế này, nhà văn trào phúng Lê Văn Nghĩa, hiện đang là chủ biên báo Tuổi trẻ Cười, cho biết: “Hàng năm báo chúng tôi có giải Cù nèo Vàng dành cho lĩnh vực sân khấu. Nhiều người hỏi tôi sao không có giải cho tiểu phẩm trào phúng. Tôi nói có thì dễ thôi nhưng nếu có thì trước sau gì tôi cũng đoạt giải này, mà mình tổ chức giải rồi đi nhận giải của mình nữa thì không ra cái… ôn dịch gì hết!”.

---------------------

* nguồn: ttvh

lững thững chiều - nguyễn đăng trình * thơ

viết bài thơ vui sáng sớm

bỗng hoe màu chữ xế tà

điệu đà chút hương chút huốm

ngâm lên nghe nổi da gà

hát bài nhạc xuân phơi phới

bướm ong hoa cỏ rộn ràng

mưa đâu thốt buồn rười rượi

ru theo nhịp phách lá vàng

vẽ bức tranh hè rực nắng

đường hoa phượng đẫm tiếng ve

mây nào chợt đen hung hãn

bão ngang chớp dọc lập lòe

giật mình biết không còn trẻ

để lân la ngõ vườn yêu

ga tình chẳng còn tấm vé

cho tôi tuổi lững thững chiều!...